EN 15512: de norm voor palletstellingen uitgelegd
Wat is de EN 15512 norm voor palletstellingen?
Als je palletstellingen koopt, plaatst of beheert in Nederland, kom je vroeg of laat de term EN 15512 tegen. Maar wat betekent die norm precies, en wat moet jij er als werkgever of magazijnbeheerder mee?
NEN-EN 15512 is de Europese norm voor de constructieve berekening van verstelbare palletstellingen. In gewone taal: de norm beschrijft aan welke technische eisen het ontwerp en de constructie van een palletstelling moeten voldoen om veilig te zijn. Denk aan de berekening van draagvermogen, de keuze van materialen, de manier van verankering en de spelruimte die er zit in de constructie als een heftruck per ongeluk een kolom raakt.
De norm is uitgebracht door het Europese norminstituut CEN en in Nederland vastgesteld door NEN (het Nederlands Normalisatie-instituut). De meest recente versie is NEN-EN 15512:2020+A1:2022, waarbij de aanvulling A1:2022 specifiek voor de Nederlandse situatie extra eisen toevoegt.
Is EN 15512 verplicht in Nederland?
Dit is de vraag die het meest fout wordt begrepen. De norm zelf is niet direct wettelijk verplicht, maar er is wel een verplichting die er nauw mee samenhangt.
Palletstellingen hoger dan drie meter vallen in Nederland onder het Bouwbesluit en moeten voldoen aan de grondslagen voor constructie zoals beschreven in de Eurocodes. Om aan te tonen dat een stelling aan die Eurocodes voldoet, wordt NEN-EN 15512 als bewijs gebruikt. Hanteert een fabrikant deze norm, dan is daarmee aangetoond dat de constructie voldoet aan de Europese constructie-eisen.
Er is echter een extra stap die in Nederland verplicht is en die fabrikanten en kopers regelmatig over het hoofd zien. Voor de Nederlandse situatie geldt naast de Europese norm ook de NEN 5056. Hierin worden de eisen uit de Nationale Bijlage van de Eurocodes vertaald naar praktische eisen voor palletstellingen in Nederland. Wie NEN-EN 15512 hanteert om aan de Eurocodes te voldoen, is verplicht ook NEN 5056 toe te passen.
Kortom: een palletstelling in Nederland moet voldoen aan NEN-EN 15512 én NEN 5056. Alle palletstellingen van Multi Profiel voldoen aan beide normen.
Stellingen boven de 8,5 meter zijn in Nederland bovendien vergunningplichtig.
Welke normen spelen er verder?
Rond palletstellingen bestaan meerdere normen die elk een ander aspect regelen. De belangrijkste op een rij:
NEN-EN 15512 regelt het constructieve ontwerp van verstelbare palletstellingen. Dit is de basis: de stelling moet goed zijn ontworpen en berekend.
NEN 5056 is de Nederlandse aanvulling op EN 15512 met extra eisen die specifiek gelden in Nederland. Verplicht naast EN 15512.
NEN-EN 15620 gaat over de toleranties en afmetingen bij het gebruik van palletstellingen. Denk aan de minimale vrije ruimte rondom pallets en de afstanden bij heftruckgebruik.
NEN-EN 15635 regelt de inspectie en het periodieke onderhoud van stalen opslagsystemen. Dit is de norm die de jaarlijkse keuringsplicht onderbouwt.
NPR 5055-1 geeft praktische richtlijnen voor de uitvoering van keuringen in Nederland en is de aanbevolen methode voor keuringsverslagen.
Wanneer is keuring van palletstellingen verplicht?
De keuringsplicht voor palletstellingen is vastgelegd in het Arbeidsomstandighedenbesluit, specifiek in artikel 7.4a. Concreet betekent dit dat een nieuwe palletstelling moet worden gekeurd op juiste installatie en veilig functioneren voordat ze in gebruik genomen mag worden. Daarna moet de stelling opnieuw worden gekeurd nadat ze is verplaatst, nadat schade is hersteld of na een reparatie, en nadat de indeling van de liggers is aangepast, bijvoorbeeld bij meer of minder liggerniveaus of andere vakhoogtes.
Naast die specifieke momenten geldt er een vaste periodieke keuringsplicht. Stellingen worden jaarlijks aantoonbaar gekeurd door een objectief persoon of instelling met voldoende kennis en kunde. Hiervan dient een gewaarmerkt keuringsrapport beschikbaar te zijn. Dit is een minimumvereiste; de keuringsfrequentie moet hoger zijn als door de aard van het gebruik een hoge kans op beschadiging bestaat.
Samengevat zijn er dus vier momenten waarop keuring verplicht is:
- Direct na plaatsing, vóór eerste ingebruikname
- Na elke verplaatsing naar een andere locatie
- Na reparatie of herstel van schade
- Na aanpassing van de liggerindeling
- Minimaal jaarlijks als periodieke controle
Wie mag de keuring uitvoeren?
Niet iedereen mag een officiële stellingkeuring uitvoeren. De wetgeving bepaalt dat keurmeesters beschikken over een BMWT-certificering. De Arbeidsinspectie eist bovendien dat een keurmeester vakkundig is, een werktuigbouwkundige achtergrond heeft en minimaal vijf jaar aantoonbare ervaring heeft.
Multi Profiel voert officiële BMWT-keuringen uit. Onze keurmeesters zijn gecertificeerd en werken door heel Nederland en België. Na de keuring ontvang je een gewaarmerkt keuringsrapport dat je kunt tonen bij een inspectie van de Arbeidsinspectie.
Wat wordt er tijdens een keuring gecontroleerd?
Een BMWT-keuring is meer dan een visuele rondgang. De keurmeester controleert systematisch:
Constructie en draagvermogen Of de stelling nog overeenkomt met de oorspronkelijke technische specificaties. Zijn de juiste onderdelen gebruikt? Zijn de kolommen en liggers van het juiste type en draagvermogen?
Beschadigingen Kolommen en liggers raken beschadigd door heftruckaanrijdingen. De keurmeester meet de mate van vervorming en vergelijkt die met de toegestane toleranties uit NEN-EN 15512. Een licht gebogen kolom kan nog acceptabel zijn; een sterk ingedeukte kolom niet.
Verankering en stabiliteit Of de stelling correct is verankerd in de vloer en of de stabiliteitsverbindingen intact zijn.
Belastingborden Elk magazijn met palletstellingen is verplicht belastingborden te tonen. De keurmeester voorziet de stelling van een belastingsbord met het maximaal toegestane draagvermogen per vak. Ontbreken deze borden, dan is dat zelf al een overtreding.
Veiligheidsvoorzieningen Zijn er doorstootbeveiligingen aanwezig waar dat nodig is? Zijn er beschermprofielen bij de kolommen in rijpaden? Klopt de vrije ruimte rondom de pallets?
Wat zijn de gevolgen van niet-keuren?
Hier zijn werkgevers en magazijnbeheerders zich vaak onvoldoende van bewust. De gevolgen van het niet uitvoeren van verplichte keuringen zijn aanzienlijk.
Aansprakelijkheid bij een ongeval Als een palletstelling instort of een medewerker gewond raakt door een stellingfout, en er is geen geldig keuringsrapport aanwezig, dan is de werkgever persoonlijk aansprakelijk. De verzekeraar kan uitkering weigeren als blijkt dat de wettelijke keuringsplicht niet is nagekomen.
Boetes van de Arbeidsinspectie Schriftelijke bewijsstukken van uitgevoerde keuringen moeten op de arbeidsplaats aanwezig zijn en worden desgevraagd getoond aan de toezichthouder. Ontbreken deze stukken bij een inspectie, dan volgt een boete. De hoogte daarvan hangt af van de ernst van de overtreding en kan oplopen tot tienduizenden euro's.
Stillegging van de werkplek Bij ernstige gebreken aan de stellingen kan de Arbeidsinspectie de werkplek direct stilleggen totdat de situatie is hersteld en een nieuwe keuring is uitgevoerd.
Ongeldigheid van de bedrijfsverzekering Veel bedrijfsverzekeringen bevatten een clausule over de naleving van wettelijke veiligheidsverplichtingen. Wie de keuringsplicht negeert, loopt het risico dat de verzekering bij een schadeclaim niet uitkeert.
Hoe zit het met andere stellingtypen?
De keuringsplicht geldt niet alleen voor palletstellingen. Alle stalen stellingen die mechanisch beladen worden met machines moeten worden gekeurd. Denk aan palletstellingen, breedvakstellingen, legbordstellingen, draagarmstellingen, doorrolstellingen en automatische stellingen.
Stellingen die uitsluitend handmatig worden beladen vallen in een andere categorie. Bij twijfel over de keuringsplicht voor jouw specifieke situatie adviseren wij je om contact op te nemen met een van onze specialisten.
Praktisch: zo regel je de keuring
Multi Profiel verzorgt BMWT-keuringen voor alle typen magazijnstellingen in Nederland en België. Zo werkt het:
- Je vraagt een keuring aan via telefoon of e-mail
- Onze gecertificeerde keurmeester plant een bezoek in op een tijdstip dat past
- De keuring wordt uitgevoerd conform NEN-EN 15635 en NPR 5055-1
- Je ontvangt een gewaarmerkt keuringsrapport met bevindingen en eventuele actie-aanbevelingen
- Bij geconstateerde gebreken adviseren we over herstel of vervanging
Wil je na de keuring ook direct onderdelen vervangen of de stelling aanpassen? Dat regelen we in één bezoek.
Veelgestelde vragen over de EN 15512 norm en keuringsplicht
Is de jaarlijkse keuring van palletstellingen echt verplicht? Ja. De keuringsplicht is vastgelegd in artikel 7.4a van het Arbeidsomstandighedenbesluit. Een jaarlijkse keuring is de minimumvereiste. Bij intensief gebruik of eerdere beschadigingen kan een hogere frequentie noodzakelijk zijn.
Mag ik mijn eigen stellingen keuren? Nee, tenzij je beschikt over een BMWT-certificering en voldoet aan de eisen die de Arbeidsinspectie stelt aan keurmeesters. In de praktijk laten vrijwel alle bedrijven dit door een externe partij uitvoeren.
Wat kost een stellingkeuring? De kosten hangen af van het aantal stellingen, de complexiteit van het magazijn en de reisafstand. Neem contact op voor een vrijblijvende offerte.
Wat gebeurt er als er gebreken worden gevonden? De keurmeester classificeert gebreken in categorieën: groen (geen actie nodig), geel (actie aanbevolen) en rood (direct buiten gebruik stellen). Bij rode gebreken moet de stelling direct worden ontlast en gerepareerd voordat ze weer in gebruik genomen mag worden.
Geldt de keuringsplicht ook voor tweedehands palletstellingen? Ja. Een tweedehands stelling die nieuw wordt geplaatst moet voor ingebruikname worden gekeurd, ongeacht de leeftijd of de staat van de onderdelen.
Wat is het verschil tussen NEN-EN 15512 en NEN-EN 15635? NEN-EN 15512 gaat over het constructieve ontwerp van nieuwe palletstellingen. NEN-EN 15635 gaat over de periodieke inspectie en het onderhoud van stellingen die al in gebruik zijn. Beide normen zijn relevant, maar op verschillende momenten in de levenscyclus van een stelling.
